Działalność gospodarcza, podatki i status OPP

Działalność gospodarcza

• Fundacja może prowadzić działalność gospodarczą w zakresie służącym realizacji jej celów (art. 5 ust. 5). Zysk nie trafia do fundatora – finansuje cele statutowe.
• Działalność musi przewidywać statut. Podjęcie działalności, której statut nie przewiduje, wymaga wcześniejszej zmiany statutu i wpisu tej zmiany do KRS (art. 11).
• Na działalność gospodarczą fundacja przeznacza co najmniej 1000 zł swojego majątku (art. 5 ust. 5).
• Fundacja prowadząca działalność gospodarczą jest wpisana także do rejestru przedsiębiorców KRS. Sprawozdanie finansowe składa wtedy do KRS, a nie do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej.

Działalność gospodarczą trzeba odróżnić od odpłatnej działalności pożytku publicznego, czyli sprzedaży usług lub towarów w ramach celów statutowych, bez zysku i z odrębną rachunkowością. Taka działalność nie wymaga wpisu do rejestru przedsiębiorców. Staje się jednak działalnością gospodarczą, gdy wynagrodzenie za nią przewyższa jej koszty albo gdy wynagrodzenia osób przy niej zatrudnionych przekraczają ustawowy limit (art. 9 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie).

Podatki

Podatek dochodowy od osób prawnych

Fundacja jest podatnikiem CIT. Zwolnione są jednak dochody fundacji, której celem statutowym jest m.in. działalność naukowa, oświatowa, kulturalna, sportowa, ochrona środowiska, dobroczynność, ochrona zdrowia i pomoc społeczna – w części przeznaczonej na te cele (art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT). Dochód musi zostać na te cele przeznaczony i wydatkowany, przy czym termin wydatkowania nie ma znaczenia (art. 17 ust. 1b).

Zwolnienie nie obejmuje każdego celu. Fundacja, której cel nie mieści się w tym katalogu, może płacić CIT od całego dochodu. Dlatego sposób sformułowania celów w statucie ma znaczenie podatkowe. Poza katalogiem zostają np. działalność na rzecz praw człowieka czy rozwoju społeczności lokalnych. Organizacje pożytku publicznego mają dodatkowo własne zwolnienie: dla dochodów przeznaczonych na działalność statutową, z wyłączeniem działalności gospodarczej (art. 17 ust. 1 pkt 6c ustawy o CIT).

Co roku, do końca marca, fundacja składa zeznanie CIT-8 z załącznikiem CIT-8/O, w którym wykazuje dochody zwolnione – także wtedy, gdy nie ma podatku do zapłaty.

Darowizny

Darowizny, spadki i zapisy na rzecz fundacji są wolne od podatku od spadków i darowizn (art. 16 ustawy o fundacjach), a w CIT korzystają ze zwolnienia, jeśli trafiają na cele z art. 17 ust. 1 pkt 4. Darczyńca może odliczyć darowiznę na cele pożytku publicznego od swojego dochodu – osoba fizyczna do 6% dochodu, firma płacąca CIT do 10% dochodu – jeśli fundacja prowadzi działalność pożytku publicznego w sferze, której dotyczy darowizna.

Status organizacji pożytku publicznego

Status OPP nadaje sąd rejestrowy, wpisując go do KRS. W skrócie, fundacja musi spełnić m.in. takie warunki:

• prowadzi działalność pożytku publicznego co najmniej od dwóch lat, w sferach wymienionych w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie;
• działalność gospodarczą prowadzi wyłącznie jako dodatkową wobec działalności pożytku publicznego, a cały dochód przeznacza na działalność pożytku publicznego;
• ma statutowy kolegialny organ kontroli lub nadzoru, odrębny od zarządu i niepodlegający mu w zakresie kontroli; jego członkowie nie mogą być członkami zarządu ani pozostawać z nimi w związku małżeńskim, pokrewieństwie, powinowactwie lub podległości służbowej i nie mogą być skazani za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe;
• statut zakazuje określonych transakcji z członkami organów, pracownikami i ich bliskimi – m.in. pożyczek, przekazywania majątku na preferencyjnych warunkach i zakupów po cenach wyższych niż rynkowe.

Status daje prawo do 1,5% podatku dochodowego od osób fizycznych, które podatnicy wskazują w zeznaniach PIT, i ułatwia pozyskiwanie darczyńców. W zamian fundacja co roku, do 15 lipca, zamieszcza sprawozdanie merytoryczne i zatwierdzone sprawozdanie finansowe w bazie Narodowego Instytutu Wolności. Dzięki temu nie składa osobnego sprawozdania ministrowi (art. 12 ust. 2a ustawy o fundacjach). Powyżej ustawowych progów sprawozdanie finansowe OPP podlega badaniu przez biegłego rewidenta.

Wniosek o status OPP to zwykle także zmiana statutu. Jeśli fundacja ma kiedyś o ten status zabiegać, łatwiej od początku napisać statut, który spełnia wymagania ustawy, niż przebudowywać go po dwóch latach działalności.